دانستنی ها

تاریخچه هواشناسی در ایران !

مطالعة و بررسي جو هميشه مورد نظر دانشمندان ايراني بوده است ، از اين رو خيلي از دانشمندان نجوم در آثار خود بخشي را به مسائل جوي اختصاص داده اند .محمد بن ذكرياي رازي ، ابن سينا ، حكيم عمر خيام ، ابوريحان بيروني و انوري شاعر معروف از شخصيتها و دانشمندان ايراني بوده اند كه پيرامون پديده هاي جوي مطالبي در آثار خود به يادگار گذاشته اند .

فعاليتهاي منظم هواشناسي اولين بار با اندازه گيري عناصر جوي توسط سفارتخانه هاي انگليس و روس در تهران و مناطق نفت خيز جنوب كشور شروع شد كه اين اطلاعات صرفاً به بايگاني كشورهاي مربوطه منتقل شده و احتمالاً در برنامه هاي تحقيقاتي آنها مورد استفاده ويژه قرارگرفته است. درس هواشناسي در سال ۱۲۹۸ در برنامه درسي مدرسه برزگران منظور شد كه اين درس توسط معلمان فرانسوي تدريس مي شد و در همان محل اولين سكوي هواشناسي احداث شد كه در آن دماي هوا و رطوبت نسبي و ميزان بارندگي اندازه گيري مي گرديد .

اين ايستگاه در سال ۱۳۰۸ كامل شد و اكثر عناصر جوي را ديده باني مي كرد بتدريج در اثر نياز شديد بخشهاي كشاورزي و آبياري تعدادي ايستگاه نيز بر حسب ضرورت در نقاط مختلف كشور تاسيس گرديد كه مسؤوليت آن با بنگاه مستقل آبياري وابسته به وزارت كشاورزي وقت بود . بعد از جنگ جهاني دوم نيروهاي متفقين براي سلامت پرواز هواپيماهـاي

خودي واحد كوچك هواشناسي داير كردند كه نيازهــــاي هواشناسي بخش هواپيمايي آنها را تامين مي كرد در ايــــن زمان بنگاه مستقل آبياري وزارت كشاورزي اقدام به تربيت يك گروه ديده بان هواشناس نمود كه اين ديده بانان در سال ۱۳۲۷ فارغ التحصيل و در ايستگاه هاي هواشناسي مشغول به كار شدند .

هواپيمايي كشوري نيز به علت نياز به اطلاعات جوي در فرودگاههاي كشور اقدام به تاسيس ايستگاههاي هواشناسي كرد . در اثر نياز شديد برنامه ريزان به آمار و اطلاعات اقليمي از نواحي مختلف كشور و ناهماهنگي در تاسيس ايستگاههاي هواشناسي كه توسط بخشهاي مختلف ايجاد مي شد مسؤولان وقت ، تاسيس يك واحد هواشناسي مستقل در كشور را ضروري دانسته و در سال ۱۳۳۴ شمسي اداره كل هواشناسي كشور وابسته به وزارت راه تاسيس شد .

اين اداره كل بعدها بصورت سازماني مستقل زير نظر وزارت جنگ قرار گرفت كه بعد از انقلاب اسلامي مجدداً زير نظارت وزارت راه و ترابري درآمد در هنگام تشكيل اداره كل هواشناسي در سال ۱۳۳۴ تمامي ايستگاههاي هواشناسي كه توسط بخشهاي مختلف تاسيس شده بودند به اين اداره كل واگذار شد . ايستگاههاي واگذارشده از نوع سينوپتيك ، اقليم شناسي و باران سنجي بودند كه هريك ديده باني هاي مربوط بخود را انجام مي دادند .

در آن زمان تعداد ايستگاههاي سينوپتيك ۳۴ و اقليم شناسي ۱۰۷ و باران سنجي ۱۶۰ بود . گسترش ايستگاههاي هواشناسي و توسعه شبكه آن پس از انقلاب اسلامي شتاب بيشتري پيدا كرده است . در سال ۱۳۳۸ هوا شناسي ايران بعنوان يكصد و سومين عضو سازمان هواشناسي جهاني به عضويت اين سازمان جهاني درآمد.

سازمان هواشناسي كشور قبل از انقلاب ببيشتر درخدمت حمل و نقل هوايي و صنعت هواپيمايي بود و به مسائل هواشناسي كاربردي كمتر توجه مي شد ولي پس از انقلاب اسلامي و با تعيين كشاورزي بعنوان محور اصلي فعاليتهاي اقتصادي كشور ، اين سازمان نيز خدمات خود را به سمت كشاورزي متوجه كرد و امروزه توسعه ايستگاهها و بهبود سيستم آمار هواشناسي كشور در جهت ارائه خدمات به بخشهاي تحقيقاتي كشاورزي ، دامداري ، آبياري و غيره گرايش دارد .

امر تحقيقات بعنوان بخشي از فعاليتهاي مستمر اين سازمان بدون استفاده از كامپيوتر و اصلاح روشهاي جمع آوري و بايگاني آمار ميسر نبوده و لذا از سال ۱۳۶۲ سعي شد با تجهيز مركز كامپيوتر سازمان به يكي از پيشرفته ترين كامپيوترهاي موجود در جهان و با تبديل نقشه ها و گرافها بصورت ميكروفيلم ، مجموعه اين مدارك بتواند پژوهشگران را در دسترسي سريع به اطلاعات ياري كند .

همچنين مراكز تحقيقاتي سازمان با تشويق كارشناسان و محققان هواشناسي توانسته است مجموعه اي از ۱۳۲ اثر از ترجمه و تاليف ارائه نمايد كه به تدريج چاپ و منتشر مي گردد ، با توجه اهميت ارتباطات در هواشناسي ، شبكه ايستگاههاي سينوپتيك كشور با مجهز شدن به دستگاههاي بي سيم S S B ( اس – اس – بي ) و برقراري خطوط تلكس در مراكز مناطق تقويت شد و كليه اطلاعات جوي از ۱۶۰ ايستگاه سينوپتيك به طور همزمان ساعت به ساعت در مركز مخابرات تهران جمع آوري مي شود بصورت بلادرنگ و يا بصورت آمار در اختيار مركز پيش بيني و مركز خدمات كامـپيوتري سـازمان قرار مي گيرد .

كارشناسان مركز كامـپيوتر بـا توجــــه به دستورالعملهـــا و اسـتانداردهــــاي بين المللي در چند مرحله كار كنترل كيفي و كمي اطلاعات رسيده را به صورت دستي و كامپيوتري انجام مي دهند و نتايج را روي نوار و ديسك هاي كامپيوتري منتقل مي كنند .

مركز پيش بيني تهران با دريافت اطلاعات ساعت به ساعت جوّي كليه كشورهاي خاورميانه ، اروپا و آسيا و جمع آوري همزمان اطلاعات از ايستگاههاي هواشناسي سينوپتيك داخل كشور روزانه چندين نقشه هواشناسي در سطوح مختلف جوّ تهيه و پيش بيني هاي لازم را صادر مي كند . مركز اخطاريه هاي ويژه پيش بيني تهران كه از چند سال قبل داير شده است پيش آگهي و اخطاريه هاي لازم را در مورد وقوع طوفان ، سيل ، سرماي شديد و ناگهاني ، بروز آفات كشاورزي و غيره تهيه مي كند و به سازمانها و نهادهاي ذيربط ارسال مي دارد .

در كنار فعاليتهاي تحقيقاتي سازمان ، مركز آموزش عالي هواشناسي و علوم جوّ توانسته است در پنج سال گذشته در ۱۴ دوره آموزشي دانشجويان و كارمندان را در سطوح فوق ديپلم ، ليسانس و بالاتر آموزش دهد كه اين آموزشها چه بصورت بازآموزي و چه بشكل دوره هاي تخصصي ديپلمه ها و ليسانسيه هاي تازه استخدام توانسته است در بالابردن كيفيت علمي امور هواشناسي مؤثر باشد .

از نظر آموزشهاي بين المللي و شركت در سمينارها و اجلاسيه هاي تخصصي ، سازمان بسيار فعال بوده و در چند سال اخير تعداد زيادي از كارشناسان سازمان براي شركت در دوره ها و سمينارهاي آموزشي به خارج از كشور مسافرت كرده اند . در اين راستا تعداد زيادي از متخصصان هواشناسي تا كنون در دوره هاي آموزشي كه در ساير كشورها توسط سازمان هواشناسي ترتيب داده شده است شركت كرده اند .

كتابخانه سازمان هواشناسي كشور با حدود ده هزار جلد كتاب و ۶۲ عنوان مجله علمي و تخصصي ، كتب منتشره سازمان هواشناسي جهاني را مرتباً دريافت مي كند و در دسترس كارشناسان خود قرار مي دهد .

حسین شریفی بایگی

حسین شریفی بایگی از فروردین ۱۳۹۸ به سایت هواشناسی مشهد و استان پیوست او درباره خود می گوید: از کودکی علاقه ویژه ای به هواشناسی و طبیعت داشته ام و یکی از افتخاراتم این است که در سایت هواشناسی مشهد و استان و این مجموعه در حال فعالیت هستم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا