آموزشی

آشنایی با باران سنج ها

حتما از این دست اخبار را کم و بیش شنیده اید: ۶.۴ میلیمتر باران در ایستگاه های باران سنج مشهد ثبت شد. باران سنج ها (Rain Gauge) دستگاه هایی هستند که توسط آن ها اندازه گیری نقطه ای باران صورت می گیرد. به طور کلی منظور از اندازه گیری بارندگی تعیین مقدار ارتفاع آب حاصله از نزولات جوی در سطح زمین است. اصولا هر ظرفی که دهانه باز آن مستقیما در معرض برخورد قطرات بارن باشد می تواند به عنوان باران سنج مورد استفاده قرار گیرد. اما بهترین مکان برای نصب این باران سنج ها کجاست؟ تعدادشان در شبکه باران سنجی به شکل باید باشد؟

چنان چه آب ناشی از نزولات جوی در سطح زمین تجمع پیدا کند، بدون آن که تبخیر شده و یا در زمین نفوذ نماید، ارتفاعی را به وجود می آورد که به آن مقدار بارندگی گفته می شود. اندازه گیری باران قدمتی دو هزار ساله دارد. در واقع اولین اندازه گیری های ساده بارندگی از ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در هندوستان آغاز گردید. اما نخستین باران سنجی که به صورت امروزی در دنیا نصب شده است مربوط به سال ۱۴۰۰ میلادی و در کشور کره می باشد. ثبت خودکار بارندگی ها نیز از سال ۱۶۰۰ در انگلستان آغاز شد. با توجه به این که اندازه گیری تمام باران هایی که روی یک حوضه می بارد امکان پذیر نیست، لذا به اندازه گیری نمونه ای آن در نقاط مختلف حوضه می توان اکتفا کرد. نقاطی که در آن بارندگی اندازه گیری می شود ایستگاه باران سنجی نام دارد و چون نتایج حاصله از این نمونه های اندازه گیری شده برای کل منطقه تعمیم داده می شود باید در انتخاب محل و تعداد ایستگاه ها، نحوه اندازه گیری و ثبت و تحلیل داده ها دقت کافی به عمل آید.

آخرین اخبار هواشناسی در تلگرام weathermashhad_ir@

محل نصب باران سنج ها

به طور کلی باید بدانید که انتخاب محل برای نصب باران سنج ها کار ساده ای نیست. مقدار بارانی که توسط باران سنج اندازه گیری می شود باید بتواند نمایانگر بارندگی در سطح وسیعی از منطقه خود باشد. به عنوان مثال چنان چه باران سنجی را که در سطح دهانه قیف آن ۱۵۰ سانتی متر مربع است در حوضه ای به وسعت ۱۵ کیلومتر مربع نصب کرده باشیم در واقع این نقطه باید نمایانگر ۱۰۹ جزء مشابه خود باشد. از این رو هر چه در انتخاب این نقطه دقت شود نتایج حاصله بیشتر به واقعیت نزدیک خواهد بود.

موارد دیگری که در انتخاب محل نصب باران سنج ها باید در نظر داشت عبارتند از:

  • باران سنج در زمین مسطح نصب گردد و از قرار دادن آن در شیب تپه ها و محل های پر شیب خودداری گردد.
  • فضاهای اطراف باران سنج باز باشد.
  • دسترسی به محل باران سنج ساده باشد.
  • باران سنج به صورت عمودی قرار گیرد.
  • حداقل ۱۰ درصد از تعداد باران سنج های یک حوضه آبریز باید از نوع ثبات باشند.

تعداد باران سنج ها در شبکه باران سنجی

  1. در مناطق مسطح با آب و هوای معتدل یک ایستگاه در هر ۵۰۰ کیلومتر مربع کافی است، ولی در کشورهایی که به دلایلی مثلا فقدان راه های ارتباطی و یا کارمندان خبره و متخصص مشکلاتی دارند در هر ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر مربع یک ایستگاه قابل قبول می باشد.
  2. در مناطق کوهستانی با آب و هوای معتدل یک ایستگاه در هر ۲۵۰ تا ۴۰۰ کیلومتر مربع ضروری می باشد. ضمنا از نظر ارتفاع نیز باید حداقل یک ایستگاه در هر فاصله تراز ۵۰۰ متری وجود داشته باشد. در مناطق دور دست تا یک ایستگاه به ازای هر ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر مربع نیز قابل قبول است.
  3. در مناطق کویری یک ایستگاه به ازای هر ۱۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر مربع کفایت می کند. توصیه های اشاره شده، بیشتر برای کسب اطلاعات عمومی هواشناسی و بارندگی منطقه است و در حوضه های آبریز که به منظور اجرای طرح های هیدورلیکی مورد مطالعه قرار می گیرند تعداد ایستگاه های باران سنجی در وهله اول به وسعت حوضه و دوم به دقت مورد نیاز در تخمین بارندگی بستگی دارد. از لحاظ رابطه بین وسعت منطقه و تعداد ایستگاه ها می توان از توصیه های زیر نیز استفاده نمود:

 

آخرین اخبار هواشناسی در تلگرام weathermashhad_ir@کلیک کنید

سید محمدامین یاسینی

سید محمد امین یاسینی از اردیبهشت ۹۸ به سایت هواشناسی مشهد پیوست،او درباره خود می گوید : متولد ۱۳۷۸ هستم دانشجوی کارشناسی مهندسی انرژی، مسئول روابط عمومی باشگاه کوهنوردی چکاد مشهد و علاقمند به جغرافیا ،هواشناسی، کوهنوردی و کاوش در طبیعت...

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا